Göz kayması; iki gözün aynı anda aynı şekilde odaklanamaması, birinin içi, diğeri, yukarı ya da aşağı doğru kayarak diğerinden farklı bir yöne bakması durumudur. Tıp dilinde şaşılık olarak da bilinen bu durum, yalnızca sınırlar dışında görünmeyen, derinlik algısını ve günlük yaşam fonksiyonlarını doğrudan etkiler. Tedaviye tabi tutulduğunda göz tembelliği ve kalıcı olarak kaybetmeyi zemin hazırlayabilir. Her yaşta görülmekle birlikte en sık çocukluk döneminde ortaya çıkar; Doğumsal olabileceği gibi sonradan da gelişebilir. Erken teşhis, çalışma ve sağlığının korunmasını gösteren en kritik faktördür.

Göz Kayması (Şaşılık) Nedir?

Sağlıklı gözlerde her iki göz birbirine paralel ve uyum içinde çalışır; aynı anda aynı noktaya odaklanarak tek, net ve derinlikli bir görüntü oluşturur. Göz kaymasında ise bir göz ileri, içe, dışa veya yukarı bakacak şekilde diğer gözden farklı bir yöne kayar. Daha ağır vakalarda her iki gözde birden kayma görülebilir.

Göz kayması doğumsal olabileceği gibi sonradan da gelişebilir. Nedene bağlı olarak geçici ya da kalıcı biçim alabilir. Şaşı kişilerde dış görünüm olumsuz etkilendiği gibi görüş kalitesi de önemli ölçüde bozulur. Bu nedenle göz kaymasını salt bir görünüm sorunu olarak değerlendirmek doğru değildir.

Göz Kayması Neden Olur?

• Gözü hareket ettiren altı kas bulunur. Bu kasların dengeli çalışabilmesi için hem kasların kendi yapısının sağlam olması hem de kaslar ile beyin arasındaki sinir iletiminin düzgün işlemesi gerekir. Bu dengenin herhangi bir noktada bozulması göz kaymasına zemin hazırlar.
• Göz kaymasının başlıca nedenleri şöyle sıralanabilir:
• Genetik yatkınlık, göz kaymasının en sık görülen nedenlerinden biridir. Ailede şaşılık öyküsü olan bireylerde bu sorunun ortaya çıkma olasılığı belirgin biçimde artar. Bu nedenle ailede şaşılık olan çocukların erken dönemde göz muayenesinden geçirilmesi büyük önem taşır.
• Kırma kusurları, özellikle düzeltilmemiş hipermetropi (uzağı net görme sorunu), göz kaslarını aşırı çalışmaya zorlayarak zamanla içe kaymaya yol açabilir. Miyopi ve astigmat da bazı durumlarda kaymayı tetikleyebilir.
• Diyabet ve hipertansiyon gibi kronik hastalıklar, göz kaslarını besleyen ve kontrol eden sinirlerin zarar görmesine neden olarak ani ya da ilerleyici göz kaymasına yol açabilir.
• Beyin tümörleri, inme ve multipl skleroz başta olmak üzere nörolojik hastalıklar göz kaymasının önemli nedenleri arasındadır. Bu durumlarda kaymanın yanı sıra çift görme de sıklıkla eşlik eder.
• Kafa travması ve göz yaralanmaları ani gelişen kaymada sık karşılaşılan nedenlerden biridir.
• Down sendromu, hidrosefali ve beyin felci gibi gelişimsel durumlar da göz kayması riskini artıran etkenler arasında yer alır.
• Katarakt ve diğer göz hastalıkları, görmeyi bozarak gözün kaymasına zemin hazırlayabilir.
• Erken doğum ve düşük doğum ağırlığı da bebeklerde göz kayması riskini artıran faktörler arasında sayılmaktadır.

Göz Kayması Belirtileri Nelerdir?

Göz kaymasının en belirgin ve ayırt edici belirtisi, gözlerin aynı anda aynı noktaya bakmamasıdır. Ancak bazı durumlarda belirtiler daha ince olabilir ve dikkatli bir gözlem gerektirebilir.

Göz kaymasında sıklıkla gözlemlenen belirtiler şunlardır:

• Gözlerin farklı yönlere bakması, özellikle dikkat yorgunluğu ya da hastalık sırasında daha belirgin hale gelebilir.
• Çift görme, yetişkinlerde ortaya çıkan göz kaymasının en sık eşlik eden belirtisidir. Çocuklarda ise beyin yavaş yavaş kaymış gözden gelen görüntüyü baskılamaya başladığı için çift görme her zaman ifade edilmeyebilir.
• Bulanık görme ve derinlik algısının bozulması günlük aktiviteleri güçleştirir; merdiven inip çıkmak, araç kullanmak, küçük nesneleri kavramak zorlaşabilir.
• Baş ağrısı ve göz yorgunluğu, özellikle uzun süre okuma ya da ekrana bakma sonrasında belirginleşir.
• Baş eğme veya bir gözü kapatma isteği, kişinin net görebilmek için geliştirdiği telafi mekanizmasıdır. Fotoğraflarda sürekli başı eğik görünen çocuklarda göz kayması araştırılmalıdır.
• Parlak ışıkta gözü kapatma ya da ışığa aşırı duyarlılık, özellikle dışa kaymalarda sık rastlanan bir belirtidir.
• Bebeklerde ve küçük çocuklarda belirtiler her zaman net biçimde fark edilmeyebilir. Yalancı şaşılık olarak adlandırılan ve burun kökünün geniş yapısından kaynaklanan görünüm, gerçek şaşılıkla karıştırılabilir. Bu nedenle şüphe duyulan her durumda mutlaka bir göz doktoruna başvurulmalıdır.

Göz Kayması Çeşitleri Nelerdir?

Göz kayması, yol açtığı kaymanın türüne göre farklı biçimlerde sınıflandırılır. Bu sınıflandırma hem doğru teşhis hem de etkin tedavi planlaması açısından belirleyici bir öneme sahiptir.

Oluşum sebebine göre şaşılık çeşitleri şu şekilde ele alınır:

• Yetişkinlik döneminde ortaya çıkan şaşılık, çocuklukta başlamayan ancak erişkin yaşlarda gelişen kaymaları kapsar. Hipertansiyon, diyabet veya nörolojik hastalıklar bu dönemde kaymaya yol açan başlıca nedenlerdir.
• Gizli şaşılık (heteroforya), iki gözün birlikte kullanımında kayma görülmeyen ancak tek göz kapatıldığında fark edilen bir durumdur. Kronik baş ağrısı, göz yorgunluğu ve okuma güçlüğüne neden olabilir.
• Kırma kusuruna bağlı şaşılık, özellikle hipermetropik bireylerde gözlerin net görmek için fazladan çaba sarf etmesi sonucu gelişen kaymadır.
• Doğumsal şaşılık, doğumdan itibaren var olan ya da ilk aylarda ortaya çıkan kaymadır. Ailede şaşılık öyküsü, erken doğum ve düşük doğum ağırlığı risk faktörleri arasındadır.
• Kas felcine bağlı şaşılık, göz kaslarını yöneten sinirlerin hasar görmesiyle ortaya çıkan kaymadır. Bu durumda göz hareketi kısıtlı olabilir ve belirli yönlere bakışta güçlük yaşanır.

Göz Kayması Türleri Nelerdir?

Kaymanın yönüne göre göz kayması üç temel türde değerlendirilir:

• İçe kayma (ezotropya), gözün burun yönüne doğru kaymasıdır. En sık görülen şaşılık türüdür. Bebeklerde ve küçük çocuklarda yaygın olup kırma kusurlarıyla doğrudan ilişkilidir. Akomodatif ezotropya, düzeltilmemiş hipermetropi nedeniyle gelişirken aralıklı ezotropya zaman zaman, özellikle yorgunluk ve hastalık dönemlerinde belirginleşir.
• Dışa kayma (ekzotropya), gözün kulak yönüne doğru kaymasıdır. Sabit ya da aralıklı biçimde görülebilir. Aralıklı dışa kaymalarda kişi açık ve parlak havada, uzağa bakarken ya da yorulduğunda gözünü kapatma eğilimi gösterir.
• Dikey kayma (hipertropya / hipotropya), gözün yukarı ya da aşağı yönde kaymasıdır. Daha nadir görülür ve genellikle kas felcine bağlıdır.
• Bunların yanı sıra yalancı göz kayması da sık karşılaşılan bir durumdur. Gözler aslında doğru hizalanmış olmasına karşın geniş burun kökü nedeniyle şaşı görünüm ortaya çıkabilir. Işık refleksi testi ile gerçek şaşılıktan rahatlıkla ayırt edilebilir.
• Kişilerde nörolojik göz kayması da rastlanan durumlar arasındadır. Bu durumda göz doktoruna başvurmakta fayda vardır.

İçe Şaşılık (Kayma)

İçe şaşılık, gözün ya da gözlerin içe yani burun bölgesine doğru tek ya da çift taraflı kaymasıdır. Her iki göz eşit oranda kayarsa göz tembelliği riski daha düşük olurken tek gözde sabit kayma söz konusu olduğunda o gözde tembellik gelişme ihtimali artar. Bebeklerde göz kaymasının sık rastlanan türlerinden biridir ve erken teşhis son derece önemlidir.

Dışa Şaşılık (Kayma)

Ekzotropya olarak da bilinen dışa şaşılık, gözlerin tek ya da iki taraflı olarak dışa kaymasıdır. İç kasların zayıflığı ya da dış kasların fazla çalışması buna neden olabilir. Sabit kayma şeklinde olabildiği gibi aralıklı olarak da oluşması mümkündür. Özellikle yorgunluk ve parlak ışıkta kayma daha belirginleşir.

Ani Göz Kayması Neden Olur?

Göz kayması yavaş seyreden bir süreçte gelişebildiği gibi birdenbire de ortaya çıkabilir. Ani başlayan göz kayması çoğunlukla daha ciddi bir altta yatan duruma işaret eder ve vakit kaybedilmeden değerlendirilmesi gerekir.

Ani göz kaymasının başlıca nedenleri şunlardır:

• Sinir felci, özellikle diyabet ya da hipertansiyona bağlı damar tıkanıklıkları göz kaslarını kontrol eden sinirleri etkiler ve ani kaymaya neden olur. Bu tabloya çoğunlukla çift görme eşlik eder.
• Beyin kanaması veya inme, göz hareketlerini düzenleyen beyin bölgelerini etkileyerek ani kayma ve çift görmeye yol açabilir.
• Beyin tümörleri, kafa içi basınç artışıyla birlikte ani başlayan göz kaymasına neden olabilir.
• Kafa travması ve göz yaralanmaları, ani kayma tablosunu tetikleyen diğer önemli nedenler arasındadır.
• Ani kırma kusuru değişiklikleri, özellikle bir gözde görmenin hızla bozulduğu durumlarda göz kaymasına zemin hazırlayabilir.
• Ani başlayan her göz kayması; acil göz muayenesi ve gerektiğinde nörolojik değerlendirme gerektiren bir durumdur. Altta yatan nedenin hızlı belirlenmesi, tedavinin başarısını ve olası kalıcı hasarı önlemeyi doğrudan etkiler.

Göz Kayması Teşhisi Nasıl Konulur?

Göz kayması teşhisi kapsamlı bir göz muayenesiyle konulur. Ailede şaşılık öyküsü bulunması halinde çocuklarda şaşılığın ortaya çıkma olasılığı çok yüksektir. Özellikle erken teşhis edilmesi ve çocukluk döneminde şaşılığın fark edilmesi tedavideki başarı oranını artırır.

Muayene sürecinde şu değerlendirmeler yapılır:

• Görme keskinliği ölçümü, her gözün ne kadar net gördüğünü ortaya koyar.
• Kırma kusuru tespiti, damla uygulamasıyla ya da otomatik bir aletle gözün net görme kapasitesi değerlendirilir.
• Hizalama ve odaklama testleri, kaymanın türünü, derecesini ve hangi koşullarda ortaya çıktığını belirlemek için kullanılır.
• Fiziksel göz muayenesi sırasında ışık refleksi ve kapak örtme testi yapılır; gizli ve görünür şaşılık birbirinden ayırt edilir.
• Nörolojik kayma şüphesi varsa beyin görüntüleme ve nöroloji konsültasyonu gerekebilir.
• Bundan dolayı 4 yaşından önce bir ya da iki kere çocukların göz taramasından geçmeleri önerilmektedir.

Göz Kayması Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Göz kayması tedavisinde genellikle cerrahi müdahaleye başvurulur. Göz sinirlerindeki felçler kendi kendine düzelmezse kaslara müdahale edilmesi gerekir. Bazı kişilerde göz kaslarına botoks uygulanır ve gözün odak noktasında sabit kalması sağlanır.

Ancak göz kaymasının tedavisi, kaymanın nedenine, türüne ve derecesine bağlı olarak farklılık gösterir. Erken teşhis, tedavinin başarısını doğrudan etkileyen en önemli faktördür.

Gözlük kullanımı, kırma kusuruna bağlı kaymalarda temel tedavi yöntemidir. Düzeltilmemiş hipermetropi kaynaklı içe kaymalarda uygun bir gözlük reçetesiyle kaymada belirgin iyileşme sağlanabilir.

Prizmatik camlar, hafif kaymalarda çift görmeyi azaltmak amacıyla kullanılır. Yetişkinlerde özellikle tercih edilen ilk seçenekler arasındadır.

Kapama tedavisi, güçlü gözü kapatarak zayıf gözün beyin tarafından aktif biçimde kullanılmasını sağlar. Göz tembelliğini önlemek ve görmeyi geliştirmek amacıyla uygulanır.

Göz egzersizleri, kasların koordinasyonunu güçlendirmek için önerilebilir. Özellikle çocuklarda dışa kayma ve gizli şaşılık durumlarında yararlı sonuçlar verebilir.

Botoks enjeksiyonu, bazı vakalarda belirli kasları geçici olarak gevşeterek gözün dengesini düzeltmek amacıyla uygulanır.

Göz kayması ameliyatı, gözlüğün yeterli gelmediği ya da kayma açısının büyük olduğu durumlarda tercih edilir.

Çocuklarda Şaşılık Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Çocuklarda şaşılık için göz egzersizleri ve gözlük denenebilir. Eğer herhangi bir ilerleme olmazsa cerrahi müdahale gerekebilir.

Yetişkinlerde Şaşılık Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Yetişkinlerde öncelikle prizmatik camlar tercih edilir. Sonrasında göze hareket sağlayan kaslara enjeksiyon tedavisi uygulanabilir. Bu sayede hem kayma hem de çift görme tedavi edilir. Eğer herhangi bir ilerleme olmazsa cerrahi müdahale uygulanır.

Şaşılık (Göz Kayması) Tedavi Çeşitleri

Şaşılığın türü, göz kayması derecesi ve gözdeki hastalıklara göre cerrahi müdahale tercih edilebilir. Destekleyici olarak göz damlaları ile tedavi denenmesi de mümkündür.

Göz Kayması Ameliyatı

Göz kayması ameliyatı, göz kasları üzerinde gerçekleştirilen cerrahi bir müdahaledir. Ameliyatın amacı göz hizalamasını iyileştirmek ve uygun görüşü geri kazandırmaktır. Tipik olarak göz kayması, göz çevresindeki kaslar çok sert ya da çok zayıf olduğunda ortaya çıkar.

Ameliyat sırasında doktor, göz kayması türünü dikkate alarak gözlerin birlikte çalışması için belirli kasları gevşetebilir, sıkılaştırabilir ya da hareket ettirebilir. Kaslar, gözlerin aynı yönü göstermesine yardımcı olmak için yeniden konumlandırılır. Bu işlem tek göze uygulanabileceği gibi her iki göze de uygulanabilir.

Eğer kaslarda bir gevşeklik söz konusu ise kaslar kısaltılarak tekrar hizalanır ve gözlerin doğru hizada olması sağlanır. Şaşılığın nedeni kaslarda oluşan sıklaşma ise bu durumda kaslar ayrılarak göz arkasından tekrar bağlanır. Bu şekilde göz kayması ameliyatı yetişkinlerde gerçekleştirilebileceği gibi çocuklar için de uygulanabilir bir ameliyattır. Fakat her birey ameliyat için uygun kabul edilmez. Ameliyat ile tedaviye uygunluğunuz hakkında bilgi almak için göz doktorunuzla iletişime geçmelisiniz.

Göz kayması ameliyatı ortalama olarak 40 dakika ile 1 saat arasında olur. Ameliyat lokal ya da genel anestezi altında yapılabilir. Ameliyattan sonra hastalar 4-6 saat içinde durumlarına göre taburcu edilir. Göz kayması ameliyatından 1 gün sonra kişilerin günlük rutinlerine dönmeleri sağlanır.

Ameliyatsız Göz Kayması Tedavisi

Yetişkinlerde ameliyatsız şekilde göz kaymasının tedavi edilebilmesi için kayma miktarının çok az olması gerekir. Eğer kayma miktarı azsa prizmatik camlar ile göz kayması tedavi edilebilir. Felç ya da travmaya bağlı oluşan göz kaymasının iğne tedavisi ile başarılı olması da mümkündür. Erken teşhis göz kayması tedavisi için oldukça önemlidir.

Şaşılık Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Şaşılık tedavisi yapılmazsa beyin gözlerden birinin görüntüsünü baskılar ve çift görme ortaya çıkabilir. Tedavi edilmeyen şaşılıklarda stereopsis ve binoküler görme adı verilen iki gözün beraber görmesi engellenir. Buna bağlı olarak göz tembelliği de ortaya çıkabilir.

Şaşı Olanlar Nasıl Görür?

Şaşılık, iki gözün de birbirinden farklı yönlere bakması durumudur. Gözlerden biri karşıya bakar fakat diğeri farklı bir yöne bakar. Şaşılar başlarını sağa ya da sola eğerek her iki gözleriyle de düzgün bakmaya çalışırlar. Şaşı olanlarda genelde çift görme ve bulanık görme olur.

Sık Sorulan Sorular

Göz Kayması ve Şaşılık Aynı Şey mi?

Göz kayması ya da şaşılık olarak bilinen bu durum gözlerdeki görme akslarının birbirine paralel olmaması durumudur. Kişi bir gözüyle düz bakarken diğer gözün aksi içe ya da dışa doğru olur. Göz kaymasının çeşitleri birbirlerinden farklıdır ve her şaşılık aynı olmaz.

Hafif Şaşılık Geçer mi?

Şaşılığın herhangi bir şekilde kendi kendine ya da zamanla düzelmesi mümkün değildir. Bazı şaşı kimselerde gözlük kullanımı ile tedavinin sağlanması mümkün olabilir. Bu nedenle tedavinin ilk aşamasında çocukta nasıl bir gözlüğe ihtiyaç duyulduğunun doğru tespit edilmesi gerekir.

Şaşılık Ameliyatı Kaç Yaşına Kadar Yapılır?

Şaşılık ameliyatı yapılması için belirli bir yaş bulunmaz. Bebeklik çağından itibaren şaşılık tedavisi için cerrahi müdahalelere başvurulması mümkündür. Eriyen dikişler ile göz zarları kapatılır ve bu durum iyileşme süresinin hızlanmasına katkıda bulunarak süreci zahmetsiz hale getirir. Birçok hasta şaşılık ameliyatı ile şaşılık sorunundan kurtulabilir.

Göz kayması askerliğe engel mi?

Göz kaymasının askerlik muafiyetine neden olup olmayacağı, kaymanın derecesine ve görme işlevi üzerindeki etkisine bağlıdır. Kesin bir değerlendirme için sağlık kurulu muayenesi gerekmektedir.

Göz kayması gözlükle geçer mi?

Gözlük, kırma kusuruna dayalı kaymalarda oldukça etkilidir. Özellikle hipermetropiye bağlı içe kaymalarda uygun gözlük reçetesiyle kaymada belirgin düzelme sağlanabilir. Ancak yapısal kas sorunlarında ya da büyük açılı kaymalarda gözlük tek başına yeterli olmayabilir; tedavi planı mutlaka uzman değerlendirmesine göre belirlenmelidir.

Göz kayması ameliyatı sonrası iyileşme süreci nasıl işler?

Ameliyat sonrası ilk günlerde gözlerde kırmızılık, hafif yanma ve sulanma normaldir. Çoğu hasta 1-2 gün içinde günlük hayatına döner. Tam iyileşme genellikle 4-6 hafta içinde tamamlanır. Ameliyat sonrası düzenli göz kontrolleri iyileşme sürecinin takibi açısından son derece önemlidir.

Bebeklerde göz kayması ne zaman tehlikeli olur?

Yeni doğanlarda ilk birkaç haftada hafif kayma normaldir. Ancak 6 ayı aşkın süre devam eden ya da sabit hâle gelen kayma bir göz doktoru tarafından mutlaka değerlendirilmelidir. Tedavi edilmeyen bebek şaşılığı, o gözde kalıcı görme kaybına yol açabilir.

Göz kayması ameliyatsız tedavi edilebilir mi?

Evet, bazı durumlarda mümkündür. Kayma miktarı az olan vakalarda prizmatik camlar ve iğne tedavisi etkili olabilir. Ancak yapısal kas sorunlarında ya da büyük kayma açısında ameliyat kaçınılmazdır. Her vakada tedavi planı uzman tarafından ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
 

Göz kayması, doğru teşhis ve zamanında başlanan tedaviyle büyük ölçüde iyileştirilebilen bir durum. Ancak her geçen gün, özellikle çocuklarda, tedavi penceresini daraltır. Gözlerinizde ya da gözlerindeki kayma şüphesi fark ettiyseniz beklemiyorsunuz. Çağın Göz Hastanesi'nin uzman kadrosuyla kapsamlı bir göz muayenesi yaptırmak ve size özel tedavi planınızı öğrenmek için hemen randevu alın.

Randevu Al →