Bulaşıcı göz hastalıkları nelerdir? Belirtileri ve türleri

Bulaşıcı göz hastalıkları, virüs veya bakteri gibi enfeksiyöz etkenlerin göz dokularını etkilemesi ve bazı durumlarda kişiden kişiye yayılabilmesiyle ortaya çıkan hastalıklardır. Viral ve bakteriyel konjonktivit bu grubun en bilinen örneklerindendir; alerjik konjonktivit ise benzer kızarıklık ve sulanma oluşturmasına rağmen bulaşıcı değildir. Gözde kızarıklık, akıntı veya çapaklanmanın bulunması tek başına bulaşıcı bir hastalık tanısı koydurmaz; nedenin göz hekimi tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Bulaşıcı göz hastalıkları nelerdir?

Bulaşıcı göz hastalıkları, başta viral ve bakteriyel konjonktivit olmak üzere enfeksiyöz etkenlere bağlı bazı göz hastalıklarını kapsar. Adenovirüslerin neden olduğu epidemik keratokonjonktivit de yüksek bulaşma potansiyeli taşıyan viral tablolardan biridir. Buna karşılık alerji, irritasyon veya damar kaynaklı her kızarıklık bulaşıcı değildir.

Temel ayrım şöyledir:

Hastalık/durum	Bulaşıcılık
Viral konjonktivit	Bulaşıcı olabilir
Adenoviral konjonktivit	Bulaşıcıdır
Bakteriyel konjonktivit	Bulaşıcı olabilir
Alerjik konjonktivit	Bulaşıcı değildir
Tahrişe bağlı konjonktivit	Bulaşıcı değildir

Bu ayrım önemlidir; çünkü gözdeki bulaşıcı hastalıklar ile benzer belirtiler oluşturan bulaşıcı olmayan durumları yalnızca gözün kırmızı görünmesine bakarak ayırmak mümkün olmayabilir. Viral ve bakteriyel konjonktivit bulaşıcı olabilirken alerjen veya irritan kaynaklı konjonktivit kişiden kişiye bulaşmaz.

Viral konjonktivit

Viral konjonktivit, bulaşıcı bir göz hastalığı denildiğinde öne çıkan tablolardan biridir. Adenovirüsler sık görülen nedenler arasındadır; bazı viral konjonktivitler üst solunum yolu enfeksiyonlarıyla birlikte görülebilir. Viral konjonktivit göz salgılarıyla kirlenmiş eller ve nesneler üzerinden, ayrıca bazı durumlarda solunum yolu salgılarıyla temas sonucu yayılabilir.

Konjonktivitin belirtileri, türleri ve iyileşme süreci hakkında daha ayrıntılı bilgi için göz nezlesi hakkında doğru bilinen yanlışlar ve iyileşme süreci başlıklı içerik incelenebilir.

Bakteriyel konjonktivit

Bakteriyel konjonktivit de kişiden kişiye yayılabilen bir bulaşıcı göz enfeksiyonu türüdür. Kızarıklığın yanı sıra irinli akıntı ve göz kapaklarının özellikle uyandıktan sonra birbirine yapışması görülebilir. Ancak viral ve bakteriyel konjonktivitin belirtileri birbiriyle örtüşebildiğinden, yalnızca akıntının görünümüne bakarak kesin neden belirlenmemelidir.

Özellikle akıntının rengi ve kıvamı konusunda daha ayrıntılı bilgi için sarı-yeşil göz akıntısının nedenleri ve nasıl geçtiği ayrıca incelenebilir.

Hastalığın türünü bilmek bulaşıcılığı anlamanın ilk adımıdır; sonraki kritik nokta ise enfeksiyonun hangi temas yollarıyla başka kişilere veya diğer göze taşınabildiğidir.

Viral göz enfeksiyonu nasıl bulaşır?

Viral göz enfeksiyonu nasıl bulaşır sorusunun yanıtında doğrudan ve dolaylı temas öne çıkar. Enfekte gözün gözyaşı veya akıntısıyla kirlenen ellerin göze temas etmesi ya da kontamine olmuş bazı kişisel eşyaların paylaşılması bulaş zinciri oluşturabilir. Viral konjonktivit bazı etkenlerde solunum salgılarıyla da ilişkili olabilir.

Günlük hayatta bulaşma açısından dikkat edilmesi gereken başlıca durumlar şunlardır:

• Enfekte göze dokunduktan sonra elleri yıkamamak,
• gözleri ellerle sık sık ovuşturmak,
• havlu ve benzeri kişisel eşyaları ortak kullanmak,
• göz çevresinde kullanılan ürünleri paylaşmak,
• kontakt lenslere temiz olmayan ellerle dokunmak.

Viral ve bakteriyel konjonktivit yakın temas, kontamine yüzey veya eşyalara temas ve ardından göze dokunma yoluyla yayılabilir. Viral konjonktivitte enfeksiyöz gözyaşı ve göz akıntısıyla temas da bulaş açısından önem taşır.

Bu mekanizma, enfeksiyonun bir gözden diğerine taşınmasını da açıklayabilir. Hasta gözünü ovuşturduktan sonra diğer gözüne dokunduğunda mikroorganizmayı kendi elleri aracılığıyla taşıyabilir. Bu nedenle gözlerden yalnızca biri etkilenmiş olsa bile hijyen önlemleri iki göz için de önemlidir.

Adeno göz virüsünün belirtileri nelerdir?

“Adeno göz virüsü” şeklinde aranan tablo çoğunlukla adenovirüslerin neden olduğu göz enfeksiyonlarını ifade eder. Adenovirüsler konjonktivite yol açabilir; bazı tipleri ise konjonktiva ile korneayı birlikte etkileyen epidemik keratokonjonktivite neden olabilir.

Adenoviral göz enfeksiyonlarında görülebilecek belirtiler arasında:

• Gözde kızarıklık,
• sulanma,
• tahriş veya batma hissi,
• göz kapağında şişlik,
• göz akıntısı,
• bazı vakalarda eşlik eden boğaz ağrısı ve ateş bulunabilir.

Google'da zaman zaman “yeni çıkan göz virüsü nedir?” sorgusunun görülmesi, her göz enfeksiyonu artışının yeni keşfedilmiş bir virüs olduğu anlamına gelmez. Adenovirüsler uzun süredir bilinen virüslerdir ve farklı dönemlerde enfeksiyonlara neden olabilir. Bu nedenle yalnızca sosyal medyada kullanılan “yeni göz virüsü” gibi tanımlamalara dayanarak hastalığın etkeni belirlenmemelidir.

Bulaş yolunu bilmek korunmayı kolaylaştırır; fakat hastalık ortaya çıktığında asıl karar, görülen belirtilerin basit bir konjonktivit tablosuyla mı yoksa daha hızlı değerlendirme gerektiren bir durumla mı uyumlu olduğudur.

Göz enfeksiyonu bulaşıcı mı, nasıl anlaşılır?

Göz enfeksiyonu bulaşıcı mı nasıl anlaşılır sorusunun tek bir belirtiye dayanan cevabı yoktur. Enfeksiyonun bulaşıcılığı etkene göre değişir. Viral ve bakteriyel konjonktivit bulaşıcı olabilirken alerjik konjonktivit kişiden kişiye geçmez; ayrıca her kızarık veya sulanan göz enfeksiyon değildir.

En sık görülen bulgular karşılaştırıldığında:

Bulgular	Viral	Bakteriyel	Alerjik
Kızarıklık	Görülebilir	Görülebilir	Görülebilir
Sulanma	Sık	Olabilir	Sık
İrinli akıntı	Daha az tipik	Daha tipik	Tipik değil
Kaşıntı	Olabilir	Olabilir	Belirgin olabilir
Bulaşıcılık	Evet	Evet	Hayır

Bu tablo yalnızca genel ayrımı gösterir; tanı aracı değildir. Bakteriyel konjonktivit bulguları diğer konjonktivit nedenleriyle örtüşebilir ve klinik ayrım her zaman belirtilere bakılarak yapılamayabilir.

Göz enfeksiyonlarının genel nedenleri, belirtileri ve tedavi yaklaşımı hakkında daha ayrıntılı bilgi için göz enfeksiyonu rehberi incelenebilir. Böylece bu içerik bulaşıcılık konusuna odaklanırken genel göz enfeksiyonu konusu kendi sayfasında ayrıntılı biçimde ele alınır.

Gözün mikrop kapması belirtileri nelerdir?

Halk arasında “gözün mikrop kapması” olarak ifade edilen durum tek bir hastalık değildir. Enfeksiyöz konjonktivit gibi tablolarda gözde kızarıklık, şişlik, sulanma, batma veya yabancı cisim hissi ve akıntı görülebilir. Bakteriyel vakalarda irinli akıntı nedeniyle kirpik ve göz kapaklarının birbirine yapışması daha belirgin olabilir.

Buna karşılık göz ağrısı, belirgin ışık hassasiyeti veya görmede değişiklik gibi belirtileri sıradan bir “mikrop kapması” olarak değerlendirmek doğru değildir. Bu bulgular daha ayrıntılı göz muayenesi gerektirebilir.

Göz ağrısının enfeksiyon dışındaki olası nedenlerini değerlendirmek için göz ağrısı nedenleri ve göz ağrısına ne iyi gelir başlıklı rehberden yararlanılabilir.

Belirtiler birbirine benzediği için yalnızca “kızarıklık var” veya “göz sulanıyor” şeklinde yapılan değerlendirmeler yanıltıcı olabilir. Bu noktada bulaşıcı olmayan hastalıkları da karşılaştırmaya dahil etmek gerekir.

Hangi göz hastalıkları bulaşıcı değildir?

Her kızarıklık, kaşıntı veya sulanma bulaşıcı göz hastalıkları grubunda değildir. Özellikle alerjik konjonktivit kişiden kişiye bulaşmaz. Polen, ev tozu akarları, küf ve hayvan kaynaklı alerjenler bağışıklık sisteminin reaksiyonunu tetikleyerek konjonktivada kızarıklık ve kaşıntı oluşturabilir.

Bu ayrım günlük hayatta önemlidir:

Durum	Neden	Bulaşıcı mı?
Viral konjonktivit	Virüs	Evet
Bakteriyel konjonktivit	Bakteri	Evet
Alerjik konjonktivit	Alerjen	Hayır
İrritana bağlı konjonktivit	Duman/kimyasal vb.	Hayır
Subkonjonktival kanama	Damar kaynaklı	Hayır

Örneğin alerjik konjonktivit, viral konjonktivitle karıştırılabilecek kızarıklık ve sulanma yapabilir. Ancak alerjik formda bulaş zinciri bulunmaz. Özellikle mevsimsel alerji kaynaklı kaşıntı ve kızarıklık hakkında daha ayrıntılı bilgi için bahar alerjisinde göz kaşıntısı, belirtileri ve tedavi yöntemleri incelenebilir.

Benzer biçimde gözün beyaz bölümünde görülen belirgin kırmızılık her zaman enfeksiyon anlamına gelmez. Subkonjonktival kanamada gözün yüzeyindeki küçük damarların altında kan birikir; bu durum bulaşıcı değildir. Enfeksiyon dışındaki kızarıklık nedenleri göz kanlanmasının nedenleri ve ne zaman doktora gidilmesi gerektiği başlıklı içerikte ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Dolayısıyla bulaşıcı bir göz hastalığı değerlendirilirken yalnızca gözün görünümü değil; akıntının niteliği, belirtilerin başlangıcı, yakın çevrede benzer şikâyet bulunması, eşlik eden belirtiler ve göz muayenesi birlikte önem taşır.

Çocuklarda bulaşıcı göz enfeksiyonu belirtileri nelerdir?

Çocuklarda bulaşıcı göz enfeksiyonu belirtileri yetişkinlerde görülen kızarıklık, sulanma, akıntı ve göz kapağı şişliği gibi bulguları içerebilir. Okul ve kreş gibi yakın temasın sık olduğu ortamlarda hijyen ayrıca önem kazanır. Çocukta görülen her kızarıklık ise enfeksiyon değildir; alerji ve irritasyon gibi bulaşıcı olmayan nedenler de değerlendirilmelidir.

Çocuklarda dikkat edilebilecek bulgular arasında:

• Gözün beyaz kısmında belirgin kızarıklık,
• normalden fazla sulanma,
• gözde akıntı veya çapaklanma,
• göz kapağında şişlik,
• gözleri sık ovuşturma,
• batma veya yanma şikâyeti yer alabilir.

Çocuklarda göz kızarıklığının nedenleri ve hangi durumlarda hekim değerlendirmesi gerektiği çocuklarda göz kızarıklığı ne zaman doktora gidilir rehberinde daha ayrıntılı biçimde açıklanmaktadır.

Özellikle çapaklanma tek başına viral veya bakteriyel enfeksiyon ayrımı yaptırmaz. Sarı-yeşil ve yoğun akıntı bakteriyel konjonktivitte daha tipik olabilirken viral enfeksiyonlarda sulu akıntı görülebilir; ancak belirtilerin örtüşmesi nedeniyle kesin ayrım muayene gerektirebilir.

Çocuklarda belirtilerin değerlendirilmesinden sonra ailelerin en sık ihtiyaç duyduğu konu, enfeksiyonun ev içinde veya okul ortamında yayılmasını önlemektir.

Bulaşıcı göz enfeksiyonlarından nasıl korunulur?

Bulaşıcı göz enfeksiyonu riskini azaltmada el hijyeni, göze gereksiz temastan kaçınmak ve kişisel eşyaları paylaşmamak temel önlemlerdir. Özellikle viral ve bakteriyel konjonktivit sırasında göz salgısıyla temas eden eller veya eşyalar bulaş zincirinde rol oynayabilir.

Korunma amacıyla şu önlemler uygulanabilir:

1. Eller düzenli yıkanmalıdır. Sabun ve suyla en az 20 saniye el yıkamak hijyen açısından önemlidir.
2. Gözler ovuşturulmamalıdır. Enfekte göze dokunmak diğer göze veya çevredeki yüzeylere mikroorganizma taşınmasına neden olabilir.
3. Havlu gibi kişisel eşyalar paylaşılmamalıdır. Özellikle göz ve yüzle temas eden eşyalar ayrı tutulmalıdır.
4. Göz çevresindeki akıntı temiz ellerle temizlenmelidir. Kullanılan bez veya pamuk yeniden ortak kullanıma sokulmamalıdır.
5. Kontakt lens kullanımında dikkatli olunmalıdır. Enfeksiyon belirtileri varsa lens kullanımının sürdürülüp sürdürülmeyeceği göz hekimiyle değerlendirilmelidir.

Kontakt lens kullananlarda kızarıklık, ağrı, akıntı veya görmede değişiklik gibi belirtiler ayrıca önem taşır. Kontakt lens kullanımı bazı kornea enfeksiyonları açısından ek risk oluşturabileceğinden bu kişilerde göz hekimi değerlendirmesi geciktirilmemelidir.

Korunma önlemleri bulaş riskini azaltabilir; ancak hastalık başladıktan sonra kendi kendine antibiyotik veya başka bir göz damlası seçmek doğru yaklaşım değildir. Antibiyotikler viral enfeksiyonlarda etkili değildir; bakteriyel enfeksiyonlarda ise tedavi gereksinimi göz hekimi tarafından belirlenmelidir.

Ne zaman göz doktoruna başvurulmalıdır?

Göz enfeksiyonu şüphesine göz ağrısı, ışığa belirgin hassasiyet, bulanık görme veya görmede azalma, yoğun kızarıklık ya da giderek kötüleşen belirtiler eşlik ediyorsa tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.

Ayrıca kontakt lens kullanıcısında kızarıklık ve akıntı bulunması daha dikkatli değerlendirilmelidir. Yenidoğanlarda gelişen göz kızarıklığı veya akıntı da hekim değerlendirmesi gerektirir.

Belirtilerin viral, bakteriyel, alerjik veya başka bir göz hastalığına bağlı olup olmadığını belirlemek tedavi seçiminin temelidir. Muayene ihtiyacı bulunan kişiler Çağın Göz doktorlarını inceleyebilir ve uygun uzman için randevu planlayabilir.

Sık sorulan sorular

Bulaşıcı bir göz hastalığı nedir?

Bulaşıcı bir göz hastalığı, enfeksiyöz etkenin belirli yollarla başka kişilere yayılabildiği göz hastalığıdır. Viral ve bakteriyel konjonktivit buna örnek verilebilir. Alerjik konjonktivit ise kızarıklık ve sulanma yapabilmesine rağmen bulaşıcı değildir.

Göz enfeksiyonu diğer göze bulaşır mı?

Evet. Bazı bulaşıcı göz enfeksiyonlarında mikroorganizma eller aracılığıyla diğer göze taşınabilir. Enfekte gözü ovuşturduktan sonra diğer göze dokunmamak, elleri düzenli yıkamak ve gözle temas eden kişisel eşyaları paylaşmamak bulaş riskini azaltmaya yardımcı olur.

Adeno göz virüsü bulaşıcı mıdır?

Evet. Adenovirüsler bulaşıcı viral konjonktivite neden olabilir. Adenovirüs kaynaklı epidemik keratokonjonktivit ise konjonktiva ve korneayı etkileyebilen, yüksek bulaşma potansiyeline sahip bir formdur. Doğrudan temas ve kontamine yüzey veya eşyalar bulaşta rol oynayabilir.

Özel hastanede göz enfeksiyonu muayene ücreti ne kadar?

Muayene ücreti sağlık kuruluşuna, hekime, sigorta kapsamına ve gerekli incelemelere göre değişebilir. Güncel ücret ve randevu bilgisi için Çağın Göz ile iletişime geçilebilir.

Sonuç

Bulaşıcı göz hastalıkları arasında özellikle viral ve bakteriyel konjonktivitler öne çıkar; ancak kızarıklık, sulanma veya kaşıntı yaşayan herkesin bulaşıcı bir enfeksiyonu olduğu söylenemez. Alerjik konjonktivit gibi bulaşıcı olmayan durumların benzer belirtiler oluşturabilmesi, doğru ayrım için göz muayenesini önemli hale getirir. Göz ağrısı, ışığa belirgin hassasiyet, görmede değişiklik, yoğun kızarıklık veya giderek kötüleşen belirtiler varsa kendi kendine ilaç kullanmak yerine göz hekimi değerlendirmesi alınmalıdır. Göz hastalıkları uzmanlarını incelemek ve uygun hekim için randevu planlamak isteyenler Çağın Göz doktorları sayfasına ulaşabilir.

Belirtilerin nedenini ve uygun yaklaşımı göz hekimi değerlendirmesiyle netleştirin. → Göz hastalıkları uzmanlarını inceleyin