"Gözünüz geleceğe sağlıkla baksın."

Hafta içi : 09:00 - 19:00
Cumartesi : 09:00 - 18:00

Çocuklarda Görme Gelişimi

Çocuklarda Görme Gelişimi

Çocuklarda Görme Gelişimi

27.02.2016

Prof. Dr. Kubilay Çetinkaya

 

Yeni doğan bir bebek,   gelişim döneminde olduğundan, sağlam bir bebek olmasına karşın pek çok bedensel işlevi tam olarak yerine getiremez. Örneğin bir erişkin gibi yürüyemez, bir erişkin gibi konuşamaz. Bunlar herkesin bildiği ve normal karşıladığı durumlardır. Nitekim zamanı gelince bebek önce emekler ve sonra yürümeye başlar. Benzer bir gelişim dönemi görme organında da vardır. Fakat görme organındaki bu değişim,  anne baba tarafından, ciddi bir sorun olmadıkça, gözlenemez, fark edilemez. Bir başka, özel bir sorunda gözlerin iki tane olmasıdır. Biri sağlamsa , görebildiği için,, diğerinde  var olabilecek olan  çok ağır bir sorun bile fark edilemez  ve bu  çok normaldir.Çünkü bebeğin  bir gözü ile gördüğü için , görme olayında  normal dışı  bir  durum yoktur. Ayrıca bebek bu durumu ifade de edemez.

Görme gelişimi ile ilgili bir başka çok önemli durum, gelişim süresinin oldukça kısa olmasıdır. İlk iki yıl çok çok önemli olup,  görme gelişiminin çok büyük bir kısmının tamamlandığı bir zamandır. Örneğin iki yaşındaki bir bebek, normal bir erişkin gibi koşamaz ama hemen hemen bir erişkin gibi görür. Bu nedenle ilk iki yıl ve bu ilk iki yılında özellikle ilk ayları, normal görme gelişimi için çok önemlidir.

Bu bakımdan, anne baba çocuğunun görme gelişimini kendisi değerlendiremeyeceğine göre yani sağlam olup olmadığına karar veremeyeceğine göre, ilk muayene bir uzman tarafından erkenden yapılmalıdır. Bu muayene için ilk uygun zaman ikinci aydır. Anne baba bu bilinçte olmalı, bu gerçek onlara öğretilmelidir. Yani görme konusunda çok erken yola çıkmak çok gereklidir. Çünkü zaman geçmekte ve gecikme kaçınılmaz olmaktadır ve geri dönebilmek, kaybı telafi etmek olanaksızdır.

İkinci ay muayenesinde pek çok hastalığın farkına varılır. Muayene sonuçlarına göre, tedavi edilmesi gerekenler tedavi edilir. Birkaç ay sonrası için alınacak önlemler planlanır ve bebeğin zaman kaybetmesi ve dolayısı ile az ya da çok görme kaybı önlenmiş olur. Örneğin doğuştan bir kataraktı  varsa  ve görme gelişimin  engelliyorsa ameliyat edilir.Kataraktı varsa  fakat o sırada görme gelişimini engellemiyorsa ,  gözlem altına alınarak izlenir ve en uygun zamanda ameliyat edilme şansı yakalanır.

Bir başka örnek vermek gerekirse, bir şaşılık durumu varsa alınacak çok basit önlemlerle , bebeğin görme gelişiminin normal bir şekilde oluşmadı sağlanır ama bu basit uygulamalar yapılmazsa ve  ilk iki yıl tedavisiz kalırsa  , gelecekte çok ağır bir görme kaybı ile karşılaşmak olasıdır ve artık yapılacak çok az şey vardır.

Pek çok sorun olabilmesine karşın, bunların en az fark edilebilecek olanı, bir gözün sağlam diğerinin  hastalıklı olmasıdır. Bu durumda bir açıdan şansızlıktır. Çünkü her iki gözünde az görmesi, durumun fark edilip bebeğe yeterli bir tedavi fırsatı vermesine karşın,  bir gözünün sağlam olması diğer gözdeki sorunu gizleyebilmekte ve bebek çok değerli zamanı kaybetmektedir.

Buraya kadar anlatılanlardan çıkarılacak en önemli sonuç, ilk muayenenin erkenden, ikinci ayda yapılması gereğinin bilinmesidir. Çünkü görmenin gelişimi sınırlı bir zamanda olmakta ve bu zaman geçince tedavi şansı çok azalmaktadır.

Şimdi de görme gelişiminin nasıl olduğuna kısaca değinelim.

Görmenin olabilmesi için,  öncelikle ışıkların göze girebilmesi gerekmektedir. Fakat bu yetmez. Çünkü ışınların belirli bir düzen içinde  göz içine  girmeleri gerekir ki  sınırları belirgin net bir görüntü oluşabilsin. Bu görüntü taslağı, göz içindeki ağ tabakada-retinada oluşmaktadır.

Bu olay her iki gözde çok küçük farklarla hemen hemen aynı biçimde oluşmakta ve  bu görüntü, görme siniri aracılığı ile , elektiriksel bir akım olarak  beyindeki görme merkezine iletilmektedir.Her iki gözden gelen bu çok benzer ama tam eşit olmayan  görüntüler, beyindeki görme merkezinde birleştirilmekte ve  bilinen görme oluşmaktadır.Göz  ışıkları toparlayıp  beyindeki görme merkezine iletmekte ve görme  yorumu  merkezde yapılmaktadır.Bu iletimde bir kesikliğin olması, görme gelişimini engelleyecektir. Tedavilerin en önemli amacı bu kesintileri engelleyerek ,merkeze gerekli uyarıların gitmesini sağlayıp , normal  görme gelişimine yardımcı olmaktır.

İki gözün ayrı yerlerde bulunması, baktığımız bir  eşyayı değişik açılardan –yönlerden görmemize neden olmaktadır. Böylece her iki göz, birbirine çok benzeyen ama aralarında küçük farklar bulunan iki ayrı görüntü oluşturmaktadır.Bu iki çok az farklı görüntü beyindeki merkezde birleştirilince, üç boyutlu dediğimiz, derinlik hissinin de olduğu bir görme ortaya çıkmaktadır ki buna üç boyutlu anlamına gelen, stereoskopik  görüntü denmektedir.Bu görüntü iki gözle tek tek bakınca gördüğümüz görüntüden çok farklıdır.Daha  net, daha gerçekçi bir görüntüdür. İşte bu nedenledir ki her iki gözün  aynı zamanda görme gelişimini tamamlaması, bu  çok daha gerçekçi görüntüyü  oluşturabilmemiz açısından  gereklidir. Yani kesinti oluşturan bir durum, gecikmeden tedavi edilerek bu stereoskopik görmenin gelişmesi sağlanmalıdır. Yeterince sağlanamazsa görme gücü yeterince gelişmeyecek ve güdük kalacaktır. Görme yollarında hiçbir sorun olmamasına karşın, tedavinin gecikmesiyle  yada hiç tedavi edilmemesinden ortaya çıkan bu görme gücü azlığına, ambliyopi,  halk arasında bilinen ismiyle, tembellik denmektedir. Oysa bu durum zamanında, gecikme olmadan tedavi edilebilirse büyük ölçüde önlenebilir bir sorundur.

Tüm bu nedenlerle, bebekte ilk iki yılın ve özellikle ilk ayların çok önemli olduğunu bilerek, bebeklerimizi erkenden muayene ettirmenin önemini  bir kez daha vurgulayalım.